Praca w otoczeniu górskiej przyrody, z dala od zgiełku miast, dla wielu wydaje się sielanką, jednak w rzeczywistości to wymagające zajęcie. Zawód juhasa, bo o nim mowa, przeżywa obecnie renesans, a na rynku pracy widać wyraźne zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników. Osoby decydujące się na tę ścieżkę zyskują nie tylko kontakt z tradycją, ale również konkretne perspektywy zatrudnienia po zdobyciu odpowiedniego przygotowania.
Juhas zajmuje się sezonowym wypasem owiec i innych zwierząt gospodarskich. Jego praca trwa od kwietnia do października. Do głównych zadań na tym stanowisku należy stała opieka nad powierzonym stadem, doglądanie zwierząt na pastwisku oraz ich systematyczne dojenie.
Udojone mleko trafia następnie do bacówki, gdzie pracownik wyrabia z niego tradycyjne sery. Ten etap produkcji odbywa się zawsze pod ścisłym nadzorem bacy. Ponadto zatrudniona osoba dba o stan ekologiczny terenów zielonych, prowadząc wypas w sposób zrównoważony.
Wykonywanie tego zawodu wiąże się z przebywaniem z dala od stałego miejsca zamieszkania. Pracownicy funkcjonują w obrębie specjalnej infrastruktury pasterskiej, obejmującej bacówki, kolyby czy koszary. Czas pracy ma charakter nienormowany i elastyczny, ponieważ zależy w głównej mierze od naturalnego rytmu i potrzeb zwierząt.
Tryb życia na hali narzucają również bardzo zmienne warunki atmosferyczne. Praca w systemie zmianowym wymaga gotowości do pełnienia nocnych straży. Często niezbędna jest współpraca z psami pasterskimi, które pomagają w zaganianiu stada.
Zatrudnienie w tym środowisku niesie ze sobą określone ryzyka zdrowotne i fizyczne. Ciągłe przebywanie w górach naraża pracowników na gwałtowne zmiany pogody, wyładowania atmosferyczne czy intensywne opady. Istnieje także bezpośrednie niebezpieczeństwo ze strony drapieżników, takich jak wilki, rysie oraz niedźwiedzie.
Z racji oddalenia od skupisk ludzkich, pracownicy narażeni są na obciążenie psychonerwowe wynikające z trudności w szybkim uzyskaniu pomocy medycznej. Dodatkowo istnieje stałe ryzyko zakażenia chorobami odzwierzęcymi.
Osoba planująca podjęcie zatrudnienia na tym stanowisku musi charakteryzować się dobrym ogólnym stanem zdrowia. Jest to profesja zaliczana do kategorii ciężkich fizycznie, wymagająca odpowiedniej wydolności organizmu oraz sprawności narządu wzroku i słuchu. Lekarz medycyny pracy ostatecznie orzeka o zdolności do wykonywania powierzonych zadań.
W sferze psychicznej kluczowa jest dokładność, spostrzegawczość oraz umiejętność pracy w zespole. Kandydat musi wykazywać brak lęku przed dzikimi zwierzętami oraz gotowość do przebywania w dłuższej izolacji społecznej.
Droga do uzyskania posady przy wypasie bywa różnorodna. Preferowane jest ukończenie branżowej szkoły w zawodach związanych z rolnictwem i hodowlą zwierząt. Równie popularną ścieżką pozostaje rzemieślnicze przygotowanie zawodowe.
Pozwala ono po zdaniu egzaminów na zdobycie formalnych tytułów czeladnika, a z czasem również mistrza. Wiedzę teoretyczną i praktyczną pracownicy uzupełniają poprzez specjalistyczne szkolenia, takie jak kurs na juhasa, organizowane najczęściej przez instytucje samorządowe z terenów górskich.
Rozpoczęcie kariery nie zawsze wymaga natychmiastowego ukończenia szkoły kierunkowej. Często pracę zaczyna się w roli pomocnika, określanego w środowisku mianem holajnika. Taka osoba uczy się wszystkich niezbędnych czynności poprzez bezpośrednią praktykę. Aby łatwiej znaleźć stałe zatrudnienie i potwierdzić kompetencje, warto posiadać:
Świadectwo czeladnicze lub dyplom mistrzowski wydany przez Izby Rzemieślnicze.
Dyplom w zawodzie rolnik, poświadczony przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne.
Zaświadczenie o ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego.
Na terenach górzystych południowej Polski utrzymuje się bardzo duże zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników. Ze względu na sezonowy charakter działalności, praca oferowana jest przede wszystkim na czas letniego wypasu. Sektor ten funkcjonuje w dużej mierze w oparciu o wspólnoty pasterskie.
Właściciele stad regularnie poszukują kandydatów gotowych do podjęcia fizycznego wysiłku na halach. Wyraźne braki kadrowe sprawiają, że absolwenci dedykowanych kursów oraz osoby posiadające już doświadczenie szybko znajdują pracodawcę.
Po przepracowaniu odpowiedniego czasu i nabyciu wszechstronnego doświadczenia w opiece nad stadem, pracownik ma realną szansę na awans. Naturalnym kolejnym krokiem jest objęcie funkcji bacy, co wiąże się z zarządzaniem całym gospodarstwem pasterskim oraz produkcją wyrobów regionalnych.
Osoby posiadające wykształcenie kierunkowe mogą dalej poszerzać uprawnienia. Uzyskanie tytułu technika rolnika lub technika agrobiznesu umożliwia samodzielne kierowanie przedsiębiorstwem. Najbardziej ambitni kandydaci decydują się na studia wyższe.
Podstawową formą angażu w tym sektorze rolnictwa są umowy cywilnoprawne. Zgodnie z analizowanymi stawkami rynkowymi z 2018 roku, minimalna kwota opierała się na ustawowym minimum godzinowym, natomiast średnie wynagrodzenie przy umowie o pracę kształtowało się na poziomie około czterech tysięcy złotych brutto miesięcznie.
Zarobki rosną proporcjonalnie do zdobywanych kompetencji. Pracownicy wysoce doświadczeni, cieszący się dobrą renomą i uznaniem, osiągają wyższy poziom wynagrodzenia, adekwatny do ich samodzielności.
Rynek pracy dopuszcza zatrudnienie osób z niektórymi niepełnosprawnościami, wymaga to jednak indywidualnej adaptacji stanowiska. Szansę mają między innymi osoby z dysfunkcją narządu wzroku, pod warunkiem stosowania szkieł korekcyjnych zapewniających odpowiednią ostrość widzenia.
Angażuje się także pracowników z lekką dysfunkcją sfery intelektualnej do powtarzalnych, prostych zadań. Pozostałe schorzenia przeważnie wykluczają kandydatów z powodu licznych barier architektonicznych i przyrodniczych na górskich pastwiskach.
Praca w charakterze juhasa to propozycja dla kandydatów gotowych na duży wysiłek fizyczny oraz funkcjonowanie w rytmie dyktowanym przez naturę. Zatrudnienie to oferuje stabilne perspektywy w sezonie wypasowym, charakteryzując się wciąż wysokim zapotrzebowaniem ze strony pracodawców. Możliwość awansu na stanowisko kierownicze oraz zdobywania państwowych tytułów rzemieślniczych stanowi niewątpliwy atut. Z połączenia dawnych tradycji z wymogami rynku powstaje zawód dający solidne szanse na ugruntowany rozwój.
poleca:
